Rośliny mięsożerne z bliska

Pełny opis zajęć

Celem zajęć jest poznanie nietypowych strategii pozyskiwania składników odżywczych przez rośliny mięsożerne, jako odpowiedź na ubogie w przyswajalne związki azotu i fosforu. Uczniowie, pracując na mikroskopach świetlnych i binokularach, obejrzą pułapki pasywne dzbanecznika brzusznego (Nepenthes × ventrata), rozpoznając ich wyspecjalizowane strefy: trawienno-gruczołową (wydzielającą enzymy i wchłaniającą produkty trawienia), woskową (uniemożliwiającą ucieczkę ofiar), perystom (brzeg pułapki, wabiący barwą, nektarem oraz cechujący się budową ułatwiającą wpadanie) oraz pokrywę pułapki (chroniącą ciecz trawienną w środku pułapki, mającą gruczoły wydzielające nektar). Porównają je z liśćmi pułapkowymi tłustoszy (Pinguicula) pułapkami typu „lep”, wabiącymi i trawiącymi ofiary na powierzchni liści. Poznają także aktywne pułapki wodnych pływaczy (Utricularia), analizując budowę i mechanizm ssący, oraz aktywne pułapki rosiczek (Drosera) i ich gruczoły trawienne. Wykonają barwienia histochemiczne ujawniające aktywność metaboliczną gruczołów rosiczek, by ocenić, które z nich są aktywne i z czego to wynika (np.obecność ofiary). Zajęcia pozwolą zrozumieć funkcjonalny podział pułapek oraz sekwencję procesów: wabienie, unieruchamianie, trawienie, wchłanianie, które są cechami świadczącymi o wykształceniu przez te rośliny syndromu mięsożerności. Ponadto zajęcia przybliżą ekologiczne znaczenie tych strategii, ukazując ich wpływ na funkcjonowanie ubogich siedlisk i obieg pierwiastków. Umiejętności zdobyte na zajęciach: obsługa mikroskopu świetlnego, dokumentacja obserwacji, podstawy barwień histochemicznych, interpretacja wyników.